Kelime Deyip Geçmeyin
HERKESÄ°N BÄ°R KELÄ°ME HAZÄ°NESÄ° VAR
Mustafa Koç
“Kelime“; her dilde anlamı olan en küçük sözdür. Duygu ve düÅŸüncelerimizi cümle kurarak kelimelerle / sözcüklerle anlatırız. Ancak kelime deyip geçmeyin. Çünkü bir dili oluÅŸturan yapının temeli olan sözcükler; öÄŸrenmek, anlamak, anlatmak ve düÅŸünmek için çok önemlidir. Çünkü sözcükler olmasaydı dil de olamazdı. Oysa dil, sadece bir konuÅŸma aracı deÄŸildir. Dil aynı zamanda düÅŸüncenin de yaratıcısıdır. Filozoflar, “eÄŸer dil olmasaydı düÅŸünce de olmazdı” derler. Demek ki dil, düÅŸünceyi açığa çıkarma, aktarma aracıdır. Bu yönüyle bilimi ve uygarlığı yaratanın da dil olduÄŸunu söyleyebiliriz.
Bilgileri kuÅŸaktan kuÅŸaÄŸa aktaran yazılı, sözlü ve görsel dil, sadece edebiyatı deÄŸil, bugünkü uygarlığımızı, bilimi ve teknolojiyi de bugüne taşımış oluyor.
Ä°ÅŸte dilin temel yapı taşı olan kelime bu nedenle de çok önemli. Her dilin zenginliÄŸi, aktif olarak kullanılan kelime sayısıyla yakından ilgilidir. Her insan için de böyledir bu. Ne kadar kelime bilirseniz, söz daÄŸarcığınız ne kadar zenginse öÄŸrenme gücünüz de anlatma gücünüz de o kadar zengindir. Bu nedenle her yurttaşın yeteri kadar sözcük bilmesi, kelime hazinesini zenginleÅŸtirmesi gerekiyor.
Sadece günlük kullanım ve sokaktaki insanlarla anlaÅŸmak için 300-400 sözcük yeterli olabilir. Ama eÄŸitim için, akademik çalışmalar için, bilimin ve insanın geliÅŸmesi için çok sözcük bilmek zorundayız.
Türk çocuklarının uluslararası PISA sınavlarda okuduÄŸunu anlamada geri sıralarda kaldığı biliniyor. PISA uzmanları bunun nedeni olarak Türk çocuklarının yeteri kadar sözcük bilgisi olmadığını söylüyor. Demek ki okumak ve okuduÄŸumuzu anlamak için de çok sözcük bilmek zorundayız. Kelime daÄŸarcığımız zengin olmazsa okuduÄŸumuzu iyi anlayamaz, düÅŸüncelerimizi iyi anlatamayız.
Bu nedenle kelime hazinemizi geliÅŸtirmeye katkı yapmak için dikkatimizi kelimeler üzerine çekmek istedik. Sözcükler üzerinde farkındalık yaratmak ve herkesin daha çok sözcük öÄŸrenmesini teÅŸvik etmek amacıyla “kelime hazinem” paylaşımlarını baÅŸlatıyoruz.
Dilimizde “bir olmadan iki olmaz” diye güzel bir sözümüz var. Her gün en az bir kelime paylaÅŸarak sadece öÄŸrencilerin deÄŸil herkesin kelimeler üzerinde düÅŸünmesini saÄŸlayacağız. “Kelime Hazinem Grubunun amacı, kelimeler üzerinde herkes için farkındalık yaratmaktır.
Kelime hazinesindeki eksiklik, düÅŸünce gücümüze de yansıyacağına göre bu konunun ne kadar önemli olduÄŸu kolayca anlaşılabilir. Çünkü herkes;
BildiÄŸi sözcük kadar anlayabilir (öÄŸrenebilir),
BildiÄŸi sözcük kadar anlatabilir ve
BildiÄŸi sözcük kadar düÅŸünebilir.
DüÅŸünce gücünün giderek azaldığı bir toplumun geleceÄŸi olmaz. Bu nedenle kelime bilgisi eksikliÄŸinin biraz da “milli bir sorun” olarak ele alınması gerektiÄŸini düÅŸünüyorum. Milli EÄŸitim Bakanlığının zaman geçirmeden her sınıfa haftada en az bir saat “Kelime Dersi” koymasını öneriyorum. Yabancı dil öÄŸretirken öÄŸrencilere durmadan kelime öÄŸretme etkinlikleri düzenleyen okullarımız kendi dilimiz için de bunu yapmalıdır.
Ä°lköÄŸretim çağındaki Türk çocuklarına verdiÄŸimiz ders kitapları yaklaşık 4-5 bin kelimeyle yazılırken Ä°ngilteredeki çocukların aynı dönemdeki kitaplarının 10-15 bin sözcükle yazıldığı biliniyor. Bu bilgi bile bu konunun ne kadar önemli olduÄŸunu anlatmaya yetebilir.
Kelime hazinesi yetersizliÄŸiyle ilgili kaygıları kamuoyuna duyurmak ve bu konuya dikkat çekmek için bir grup yazar, öÄŸretmen ve duyarlı arkadaÅŸlarla “her gün bir kelime” paylaşımını baÅŸlatıyoruz. Bu paylaşımlara herkesin ilgi göstermesini, çocuklarla paylaÅŸmasını ve kendi çevresinde de duyurmasını bekliyoruz.
Daha çok kelime bilmek; daha geliÅŸmiÅŸ, daha bilgili insan demek.
Daha çok kelime bilmek; daha kolay öÄŸrenme, daha güzel konuÅŸma demek.
Hepsinin yanında daha çok kelime bilmek, daha iyi, daha yaratıcı düÅŸünme demektir.
Ä°yi anlayan, kolay öÄŸrenen, güzel konuÅŸan ve yaratıcı düÅŸünmeye yatkın kuÅŸaklar yetiÅŸtirmenin en temel adımlarından biri dilimizi ve kelime hazinemizi geliÅŸtirmektir.
Kelime hazinesinin geliÅŸmesinin yolu öncelikle çok okumaktan geçiyor. Söz daÄŸarcığımızı okuyarak, yazarak, konuÅŸarak ve dinleyerek daha hızlı geliÅŸtirebiliriz.
Saygılarımızla.
****
HERGÜN BÄ°R KELÄ°ME EtkinliÄŸinde Paylaşılan Ä°lk Sözcükler AÅŸağıdaddir.
Her görsele tıklayarak büyütebilirsiniz.
