ANLADIYSAM ARAP OLAYIM
Dilini Sevemezsen Halkını da Sevemezsin!
Rahmetli Ecevit Türkçeye özen gösteren nadir siyasetçilerden biriydi. Kitap okur, kitap yazar, ÅŸiir yazardı. BaÅŸbakanken bir mektup yazarak “sizin gibi, okuyan yazan devlet adamlarına çok ihtiyacımız var” diyerek teÅŸekkür etmiÅŸtim. Kendi el yazısıyla kısa bir mektupla da cevap vermiÅŸti.
“Arapçıların” hiç de hoÅŸlarına gitmeyen “eÅŸgüdüm” ve “dinlence” gibi birçok sözcüÄŸü ilk ondan duydum. “Koordinasyon” yerine kullanılan “eÅŸgüdüm” sözcüÄŸü için okul yüzü görmeyen rahmetli babama:
“Bu söz sana ne hatırlatır, ne anladın?” diye sorduÄŸumda, “OÄŸlum, pek bir ÅŸey anlamadım.” demiÅŸti. Sonra da onun karşılığı olarak üretilen “eÅŸgüdümü” sordum. Hiç beklemeden;
“Beraber demek oÄŸlum” demiÅŸti. Çok ÅŸaşırmış ama çok da sevinmiÅŸtim.
Demem o ki dilin kendi kökleriyle, yapısıyla, çekim ve yapım ekleriyle uyumlu her sözcük, dilimiz için yabandan gelen her “kelimeden” daha deÄŸerli. Dilciler, eÄŸer yabandan gelen sözcüklere Türkçenin türetme ve birleÅŸtirme kurallarına uygun yeni sözcükler üretmeselerdi; biz bugün örneÄŸin buzdolabına “refrigataratör”, bilgisayara “compitür”, havaalanına “airport” diyecektik. Ne büyük bir dile sahibiz ki yabancı olan her söze, her kavrama uygun karşılık bulma ve açıklama yeteneÄŸi var. Elbette bütün ulusların dilleri deÄŸerli ve saygın. Ancak bir bayrak altında bir ulus olarak yaÅŸamak için mutlaka ortak bir dilin varlığı çok önemlidir.
Türk Dil Kurumu’nun yaptığı bir araÅŸtırmaya göre 1860’lı yıllarda dilimizdeki 100 sözcüÄŸün 33’ü Türkçe, 67’si yabancı kökenliymiÅŸ. 70 yıl sonra Türk Dil Kurumu’nun kurulması ve dilde sadeleÅŸtirme çalışmalarıyla Türkçe sözcük oranı yüzde 43’e ulaÅŸtı. Dil Devrimi’nden sonra ise, 1978’lerde, bu oran yüzde 85’i buldu.
En son 1998 senesinde yapılan çalışmaya göre ise sözlükteki toplam sözcük sayısı 98.107 ve bunların 45.888 tanesi Türkçe. Yani söz konusu oran yeniden düÅŸmeye baÅŸlamış.
Dünyamızın çok küçüldüÄŸü günümüzde elbette her ÅŸey gibi dil de diÄŸer kültürlerden etkilenecek. Önemli olanın ana dili duyarlığını yaÅŸatmak olduÄŸunu düÅŸünüyorum.
Cumhuriyetle birlikte bir ulus yaratmak için Türkçeye çok önem verilmiÅŸ. Atatürk bu konuyla yakından ilgilenmiÅŸ; bir de Geometri kitabı yazarak bugün kullandığımız “üçgen, köÅŸegen, açı….” gibi onlarca geometri terimini bile kendisi üretmiÅŸ.
Bu ülkeye hizmet etmekle görevli devlet adamlarının Türk Diline deÄŸer vermesi çok önemli. Haydi deÄŸer vermiyorsa hiç deÄŸilse saygı göstermelerini bekleme hakkımız var. Gel gör ki Türkçeyi kullanırken hiç de özenmeyen devlet adamları gittikçe artıyor.
Türkçe Öldü mü?
Elli yıl emek vererek hazırladığım Torosların Türkçesi kitabının yayımlandığı bu yılın başında bir bakan yardımcısı son derece üzüldüÄŸüm bir “laf” ederek; “Türkçe öldü!” demiÅŸti. Oysa yüz yıldır Türk dilinin “ArapçalaÅŸması” için direnen zihniyete raÄŸmen Türkçe yaşıyor. Kitabımda bu konu için “Yurdunu yabancı iÅŸgalinden kurtarıp korumasını bilen Türk halkı, Toroslarda Türkçeyi de korumuÅŸ.” diye yazmıştım. Nitekim mütavazı bir çalışma olan Torosların Türkçesi kitabında halk aÄŸzından 3.000’e yakın yeni sözcük toplayarak kayda geçirmiÅŸtik. DiyeceÄŸim ÅŸu ki “Türkçe ölmedi ve kimse bir dili öldüremez.” Çünkü dilin sahibi halktır, millettir. Türkçenin de sahibi varsa, merak etmeyin Türkçe ölmez. Ama görüyorsunuz, toplulukları millet yapan diller eÄŸer milleti yoksa yaÅŸayamıyor.
Son günlerde baÅŸka bir bakanın pek de anlaşılmayan ekonomi konulu konuÅŸması toplumda ÅŸaÅŸkınlık yarattı. Sosyal medyada biraz da alay konusu olan bu konuÅŸmanın bir paragrafı ÅŸöyleydi:
'Biz Ortodoks politikaları bir tarafa koyduk. Neo klasik ekonomi düÅŸüncesinden, epistemolojik bir kopuÅŸu temsil eden heteredoks yaklaşım, günümüzde giderek ön plana çıkan; davranışsal ekonomi ve nöro ekonomiyle daha fazla önem kazanmaktadır."
Bu sözlere ancak “Anladıysam Arap olayım!” diyebiliriz.
“Ä°nsan, dilinin altında gizlidir” derler.
Bir ülkeyi yönetmeye talip olanlar her ÅŸeyden önce o ülkenin diline ve halkına saygılı olmak zorunda.
Bunları görünce Ecevit gibi “okuyan yazan”, anadiline sevgi ve saygı duyan devlet adamlarını özlemez misiniz?
